Antoaneta Bezlova` Asia Times/Beijing` Văn Hiền dịch` (VNN)

Khi Quốc hội Trung Quốc đang hội họp để tu chính bản hiến pháp của quốc gia theo chủ nghĩa cộng sản này và bảo vệ quyền sở hữu cá nhân thì thành phần giầu có mới của Trung Quốc đang từ bỏ những căn hộ vô sản ở các khu nhà tập thể để chuyển sang những căn hộ hai tầng kiểu mới và các toà biệt thự ở ngoại ô. Họ đang theo đuổi một sự đối lập rất tư bản với những khu phố xám xịt, đồng dạng và chật chội, từng được các nhà lý thuyết gia cộng sản theo chủ nghĩa quân bình tán dương là những "ngôi nhà riêng biệt xinh xắn dành cho một gia đình".

Với các ngân hàng sẵn sàng cho vay 70% tín dụng lãi suất thấp cho công cuộc phát triển địa ốc mới trên khắp các thành phố lớn Trung Quốc, một cơn bùng nổ địa ốc chưa từng có đang thúc đẩy sự phát triển kinh tế phá kỷ lục của đất nước này và biến Trung Quốc thành một El Dorado cho các kiến trúc sư. Không lâu nữa, Bắc Kinh - nơi trưng bày sự bùng nổ xây dựng này trước khi diễn ra Thế vận hội Olympic 2008 - sẽ phô trương những tác phẩm kiến trúc của một số kiến trúc sư nổi tiếng nhất thế giới, trong đó có cả Zaha Hadid, Rem Koolhaas, Riken Yamamoto và nhiều người tên tuổi khác.

Trong khi đó, vì mọi thứ của nước ngoài đều mang những nét đặc sắc riêng nên các kiến trúc sư Trung Quốc cũng bắt đầu lấp đầy các thành phố bằng những khu dân cư phát triển với những cái tên hào nhoáng như Palm Springs, Upper East Side, Chateau Regalia, và Merlin Champagne Town. Nhiều dự án trong số này là những khu phức hợp có tường rào bao quanh với những người bảo vệ 24/24, những câu lạc bộ sang trọng, sân golf, hồ bơi, sân quần vợt và các biệt thự với garage đôi và những căn phòng nhỏ xíu cho những người giúp việc nội trú.

Antonio Ochao-Piccardo, kiến trúc sư trưởng một khu vực phát triển cao tầng mới tại khu thương mại Bắc Kinh được thực hiện bởi công ty trách nhiệm hữu hạn Soho Trung Quốc, một trong những công ty phát triển địa ốc thành công nhất nước, cho biết: "Người ta đổ đến mua những căn hộ tại khu liên hợp Jianwai Soho và trao cho chúng tôi các vali đầy tiền mặt. Thật là điên cuồng!".

Jianwai Soho là một thiết kế tiên phong theo chủ nghĩa tối thiểu với những bức tường bằng kính dạ quang trải suốt từ sàn đến trần, và một căn hộ trung bình giá khoảng US$300.000. Khu liên hợp này, với những con đường hẹp uốn khúc và những lối đi trồng cỏ hai bên, được xây dựng theo khuôn mẫu các cao ốc cũ của Bắc Kinh nhưng không tuân theo trục bắc-nam là hướng truyền thống của thành phố này, mà tất cả các tòa nhà được đặt nghiêng 30 độ đông và tràn ngập ánh sáng.

"Hơn 90% người mua là người Trung Quốc", Zhang Xin, giám đốc ban quản trị Soho Trung Quốc, cho biết, "Khoảng phân nửa số này là dân từ những nơi khác ngoài Bắc Kinh. Hiện nay có rất nhiều người có tiền nên tất cả đều muốn bảo đảm cho mình một ngôi nhà tại thủ đô".

Zhang Xin, từng theo ngành kinh tế tại Đại học Cambridge ở Anh, đã giành được một giải thưởng đặc biệt, giải Sư Tử Bạc, với vai trò "người bảo trợ kiến trúc" tại cuộc triển lãm kiến trúc Biennale 2002 ở Venice. Soho, dự án kiến trúc táo bạo nhất Trung Quốc, là một bộ sưu tập các kiểu nhà nghỉ, được thiết kế riêng biệt bởi 12 kiến trúc sư hàng đầu châu Á và tọa lạc không xa Vạn Lý Trường Thành.

Được đặt tên là "Trường Thành công xã" (Commune by the Great Wall), nhân viên của họ mặc đồng phục theo kiểu Mao Trạch Đông với các bảng tên gợi nên bầu nhiệt huyết của cuộc Cách mạng Văn hóa (1966-76). Về mặt kiến trúc, các nhà phát triển đã lựa chọn một kết hợp đặc sắc giữa thiết kế tối tân pha trộn Thiền tông với vườn cây thiên nhiên bao quanh - một sự nắm bắt hoàn toàn những người mua bất động sản với khuynh hướng tân-cổ. Những người mới giầu có của Trung Quốc phải bỏ ra ít nhất là US$500.000 cho một nơi nghỉ ngơi cuối tuần như ngôi nhà gạch đỏ bắt mắt Cantilever House của Ochao-Piccardo, nhìn ra một thung lũng. Bên trong là một nội thất rộng rãi tràn ngập ánh sáng và sân thượng là cả một khu vườn với bồn tắm thủy lực và nơi nướng thịt ngoài trời.

Trong khi Trường Thành công xã và toàn bộ khái niệm nhà nghỉ vẫn còn đang thử nghiệm sức hấp dẫn của những ngôi nhà nghỉ nông thôn với những người Trung Quốc mới giầu có thì khu thương mại phát triển Soho Trung Quốc đã được nhắc đến như một câu chuyện thành công thương mại tột bực.

Thật ra, bước tiếp cận thị trường địa ốc đại lục của Soho Trung Quốc 7 năm về trước thực sự là một cuộc cách mạng. Lần đầu tiên tại Trung Quốc, khi những ngôi nhà thời xã hội chủ nghĩa từng được chuyển giao đến tay người cư ngụ chỉ là những bức tường bê-tông xám xịt, thì các nhà phát triển địa ốc từng trải đã đưa ra những căn hộ sẵn sàng để ở với các nhà bếp trang bị hiện đại, những bức tường tươi màu sắc và những vật dụng phòng tắm cố định.

Hiện nay, rất nhiều nhà phát triển trên khắp Bắc Kinh đang cố gắng sao chép công thức thành công tiên phong của Soho Trung Quốc. Merlin Champagne Town, một khu phát triển ngoại ô của Nhóm Phát triển Trung Quốc Merlin, đang cố gắng pha trộn những thiết kế kiểu dáng đẹp với tiện nghi ngoại ô bằng những căn hộ hai tầng thanh nhã với vườn riêng và balcon có mái. "Không phải ai cũng mua nổi một biệt thự ngoại ô", Liu Li, một cố vấn địa ốc của Merlin Town, cho biết, "nhưng rất nhiều người muốn có một không gian cảnh trí của vùng ngoại ô. Nỗ lực của chúng tôi chính là nhằm phục vụ loại khách hàng này".

Cơn bùng nổ địa ốc được hỗ trợ bởi một cuộc cách mạng trong thiết kế hiện đại, và trớ trêu là bởi nỗi luyến tiếc sự thanh bình của những cảnh quan thiên nhiên không còn nữa. Trên thực tế, việc khai trương cửa hàng trang bị nội thất Thụy Điển khổng lồ Ikea tại Bắc Kinh 7 năm trước đã thu hút được những đám đông rất lớn, và Ikea vẫn được xem là một trong những ảnh hưởng lớn nhất đến thị hiếu công chúng.

Song theo Rebecca Xsu, chủ nhân cửa hàng thiết kế nội thất Cottage, khuynh hướng mới nhất ở Bắc Kinh là khát khao được quay về với thiên nhiên và nguồn cội của mình. "Có quá nhiều tòa nhà bê-tông quanh đây, quá nhiều sắt thép và bê-tông, vì vậy nên người ta đang tìm kiếm một lối thoát. Trước đây, tất cả đều sống một cuộc sống rất gần gũi với thiên nhiên và đất mẹ - hãy xem những ngôi nhà có sân trong của chúng tôi", bà giải thích, "Sân trong luôn có sàn đất và lộ thiên, vì vậy nên cả những người thiết kế lẫn các nhà phát triển đều muốn phản ảnh được điều đó".

Làn sóng phát triển địa ốc tại Trung quốc tuy nhiên cũng mang lại sự tương phản giữa thành phần giầu có mới với đại khối nông dân vẫn còn đang chìm đắm trong cảnh nghèo khổ. Và nỗi lo âu này luôn đè nặng lên tâm trí của các nhà lãnh đạo Trung quốc, mặc dù bây giờ họ đang cư ngụ trong những căn nhà lộng lẫy hơn xưa.